Het "Proyecto de Conservación Los Chilchos & La Meseta" heeft als doel om de rijke natuur in de Rio Los Chilchos vallei en de omliggende gebieden te beschermen. De Peruaanse organisatie UCUMARI hoopt dit met ondersteuning van de Apenheul te bereiken door het stimuleren van een duurzame economische ontwikkeling van de lokale bevolking, in ruil voor afspraken over de bescherming van de natuur rondom de dorpen. Zo wordt niet alleen de natuur beter van het project, maar geven we de lokale bevolking ook een kans op een goede toekomst. Eén van de manieren om de doelen te bereiken, is het stimuleren van ecotoerisme. Samen met de lokale bevolking en reisorganisatie Sawadee hebben we daarom de “Chacha-Trail” opgezet, die de bezoekers over de oude wegen van het Chachapoya-volk naar de Los Chilchos vallei leidt.

Hieronder volgt een uitgebreide beschrijving van de reis. Voor informatie over de vertrekdata en de prijzen verwijzen we je naar de website van Sawadee (www.sawadee.nl)

Dag 1 vlucht Amsterdam – Lima

In Lima overnachten we in een gezellig hotel in de rustige wijk San Miguel vlak aan de kust.

Dag 2 vlucht Lima – Tarapoto, bus naar Moyobamba (800 m)

Indien de binnenlandse vlucht in de middag is, kun je in de ochtend een kort bezoek brengen aan Lima. Na een korte binnenlandse vlucht arriveren we in Tarapoto. Met de bus rijden we in ongeveer 2 uur naar Moyobamba  waar we overnachten. In Moyobamba zijn volop mogelijkheden om lekker te eten. Als je op tijd aankomt, kun je een mototaxi nemen naar een mooie orchideeëntuin (Orquideario de Wakanqui) of leuk de markt bezoeken.

Dag 3 Tingana - Pedro Ruiz (1250 m)
Vanochtend gaan we het natuurgebied “Tingana” bezoeken. Tingana is een heel bijzonder gebied, omdat het bos een groot gedeelte van het jaar onder water staat. Daardoor is er een bijzondere vegetatie, de bomen hebben heel veel steltachtige wortels waardoor ze meer grip hebben op de natte bodem. In het gebied leven heel erg veel soorten vogels, maar met een beetje geluk kunnen we ook otters zien zwemmen. Verder kom je er altijd wel een groep doodshoofdapen of kapucijnerapen tegen. Om meer kans te maken op het zien van deze dieren vertrekken we al om 5 uur ’s morgens. We worden bij het hotel opgehaald, waarna we in een uurtje naar de rivier Rio Mayo rijden. Hier stappen we op een motorboot die ons naar Tingana brengt.

Tingana wordt beschermd en beheerd door een vereniging van lokale bewoners, die erg aan het gebied gehecht zijn. Ze proberen een inkomen te verkrijgen uit ecotoerisme, waardoor ze het bos kunnen behouden. Door dit gebied te bezoeken, ondersteun je dus zijn bescherming.

Bij aankomst in het reservaat krijg je meteen een lokaal ontbijt. Vaak bestaat dit uit een lekker gebakken eitje, yuca (maniok of cassave) en wat koffie of thee. Na het ontbijt gaan we in kano’s een tocht van enkele uren maken door het gebied. We proberen geruisloos tussen de steltwortels door te varen, op zoek naar de dieren. De (lokale) gidsen spotten werkelijk elk diertje, en weten er vaak ook nog wel iets over te vertellen.

We lunchen ook in Tingana, waarna we terug naar het haventje varen. Van daar gaan we via Moyobamba weer naar Pedro Ruiz, een rit van ongeveer 5 uur. Een deel van de rit gaat door het beschermde bos Alto Mayo, een mooi prachtig nevelwoud waar o.a. nog de zeldzame geelstaartwolaap en de brilbeer leeft. Je zult de temperatuur voelen dalen vanwege de stijging in de route. In Pedro Ruiz overnachten we in een eenvoudig hotel.

Dag 4 Pedro Ruiz - Gocta-waterval - Chachapoyas (2350 m)
We rijden in 30 minuten naar het plaatsje Cocachimba, van waaruit we in drie à vier uur naar de op twee na hoogste waterval ter wereld lopen: maar liefst 771 meter hoog. Na een picknick-lunch bij de waterval lopen we rustig weer terug. We zetten de reis vanuit Cocachimba met de bus voort en arriveren na ongeveer 1,5 uur in Chachapoyas, een gezellig, levendig en fraai provinciestadje, waar we slapen in een eenvoudig, maar zeer sfeervol hotel.

Dag 5 Chachapoyas
Vandaag kun je naar eigen inzicht besteden in Chachapoyas, een prettig stadje om doorheen te slenteren met een ruime keus aan restaurantjes. Chachapoyas werd door de Spanjaarden in 1538 gesticht en de koloniale sfeer kun je nog steeds proeven.

Een aanrader is het om een bezoek te brengen aan de Chachapoya sites met sarcofagen en ruïnes in Karajia en Pueblos los Muertos. Dit kan je de dag ervoor heel eenvoudig reserveren bij het hotel.

Voor de vogelaars is het waarschijnlijk wel mogelijk om een recent gesticht natuurreservaat te bezoeken, waar verschillende endemische vogelsoorten leven. Je moet daarvoor afspraken maken met de eigenaar van hotel La Casa Vieja, niet ver van het plein. Deze persoon is tevens eigenaar van het privé reservaat San Antonio (http://www.acpsanantonio.org.pe/), waar veel endemische vogelsoorten van deze hoogte voorkomen.

Dag 6 Chachapoyas – Kuelap (3060m) - Leymebamba (2250m)
Vandaag rijden we in ongeveer 5 uur naar Kuelap, een oude vestingstad van de Chachapoya Indianen, die door de Inca’s overwonnen zijn. Deze enorme citadel van zes hectare groot bevat de restanten van ruim 500 ronde huizen die ooit door duizenden Chachapoya werden bewoond. Het fort is spectaculair gelegen op een bergtop, met rondom uitzicht. In Kuelap konden de Chachapoya-Indianen zich erg goed verdedigen tegen aanvallers. Als je bovenop de rotsformatie en de vestingmuren staat waan je je onkwetsbaar.

Hierna rijden we door een indrukwekkende vallei in ruim 2,5 uur naar Leymebamba, waar we overnachten in een eenvoudig hotel.

Dag 7 start Chacha Trail, naar Laurel kamp (2800 m)
Vandaag beginnen we aan de negendaagse Chacha Trail. Het is meteen een inspannende dag. In het plaatsje Palmira worden de paarden en muildieren bepakt en gezadeld voor de tocht naar het plaatsje Los Chilchos, gelegen op de oostelijke flanken van de Andes, in het dal van de Rio Chilchos. Een groot deel van de eerste dag moet je te paard afleggen. We stijgen ruim 1200 meter naar een pas op ongeveer 3390 meter hoogte. Zelfs de meest geoefende wandelaar kan hier beter gebruik maken van de rijdieren. Je hoeft je trouwens helemaal geen zorgen te maken of dit wel gaat lukken als je nog nooit op een paard hebt gezeten. De muildieren zijn lekkere rustige dieren die zonder moeite over het pad sjokken en klauteren. Het zitten op zo’n dier heeft, behalve dat je nauwelijks moe wordt, als groot voordeel dat je veel beter om je heen kan kijken omdat je nauwelijks op de weg hoeft te letten. 

Nadat we de graslanden van de Cordillera (bergketen) zijn gepasseerd, dalen we weer af door ongerept nevelwoud, over het enige pad dat naar het dorpje Los Chilchos leidt. De rijkdom aan orchideeën en bromelia’s is groot. Aan het einde van de dag, na zeven tot soms wel negen uur, komen we aan bij het eenvoudige Laurel kamp, gelegen op 2800 meter hoogte. Hier slapen met zijn allen in een ruimte op een hele grote brits met palmbladeren, verzacht met lekkere matrassen. Het uitzicht vanaf het Laurel kamp is prachtig, met wouden die zich uitstrekken tot aan de horizon.

Laurel is dé plek voor de vogelaars om bijzondere vogeltjes te zien. Hier komen de echte pareltjes van de natuur voor, die zelfs voor de niet-vogelaars een lust voor het oog zijn. Op de website vind je hier een lijst met vogels die we bij Laurel geobserveerd hebben.

Dag 8 Chacha Trail (dag 2), naar Los Chilchos (1600 m)
Na ruim zes uur lopen en paardrijden, waarbij we afwisselend stijgen en dalen, komen we aan in het dorpje Los Chilchos. Dit dorpje met zo’n honderd families, die in een strook van ruim 6 kilometer langs het riviertje wonen, is pas 50 jaar geleden gesticht door wat avontuurlijke mensen die op zoek waren naar een goede plek om te wonen. Tegenwoordig is er een schooltje, een kleine medische post en een paar winkeltjes.

We trekken door het dorp, op weg naar de San Lucas lodge, een mooie accommodatie op zo'n 45 minuten lopen. Bij aankomst kan je een heerlijk verfrissende duik in de gelijknamig rivier nemen. Of je gaat rondom de lodge op zoek naar kleurrijke vogels. Of je rust lekker uit in de zon.

De accommodatie heeft vier tweepersoonskamers en twee vierpersoonskamers en een overdekt terras waar de maaltijden geserveerd worden.

Dag 9 Chacha Trail (dag 3), naar Rio Blanco (1500 m)
Er is geen tijd voor rust, vandaag verlaten we echt de bewoonde wereld. In ongeveer zeven á acht uur tijd lopen we naar ons onderkomen aan de Rio Blanco, de witte rivier. Een deel van de eerste stijging van totaal ongeveer 500 meter gaan we te paard doen. Onderweg passeren we eerst nog een aantal boerderijen en hun landbouwveldjes, maar na een paar uur bevinden we ons diep in het nevelwoud. Het smalle pad wordt ook regelmatig gebruikt door poema’s en andere dieren. We wandelen door een stuk bos waar de humus en wortellaag zó dik is, dat het lijkt alsof je over een kussen loopt. De bomen zijn klein, kronkelig en zitten vol met varen, mossen en bromelia’s. Op een gegeven moment komen we op een open plek, een soort van natuurlijke uitkijkpost: El Mirador. Hier vanaf hebben we een geweldig uitzicht op de kliffen aan de Rio Blanco en de enorm uitgestrekte en onbewoonde nevelwouden van Las Hamacas. Hier begint een stuk ‘terra incognita’ dat men alleen kent van satellietfoto’s. Zelfs de meeste van onze lokale gidsen uit Los Chilchos kennen maar een klein gedeelte.
Het gebied is van grote archeologische waarde. Op de loodrechte, vaak honderden meters hoge bergkliffen bevinden zich een groot aantal graftomben van de pré-Inca Chachapoya cultuur. De Chachapoya, wat “mensen van de wolken” betekent, hebben het gebied ruim vier eeuwen geleden verlaten. In het grotendeels onbewoonde en nog niet onderzochte gebied, zijn al verschillende resten van hun nederzettingen gevonden, bestaande uit groepen van cirkelvormige stenen bouwwerken, die je vaak nauwelijks opmerkt omdat ze zijn overdekt door de dichte vegetatie van het nevelwoud. Met regelmaat worden er nieuwe archeologische ontdekkingen gedaan. Archeologen zijn er dan ook van overtuigd dat er in dit ontoegankelijke gebied nog veel resten van de Chachapoya cultuur verborgen moeten liggen.
De laatste afdaling van 600 meter gaat te voet. Het pad voert weer door een ander type nevelwoud dan we tot nu toe gezien hebben. Het is een mysterieus bos met lage, kronkelige bomen met heel veel epifyten, waaronder baardmossen, tongvarens, soms sterk geurende orchideeën en bloeiende bromelia’s.
De rustieke lodge Rio Blanco ligt op 1500 meter, op een open plek in het bos. Elk van de kamers (vier twee persoonskamers, één vierpersoonskamer) heeft een terras met uitzicht op de kliffen en het nevelwoud. Met een verrekijker zijn de graftomben hoog op de rotswanden goed te zien. Bijna iedere namiddag dalen slingerapen uit het boven de rotswanden gelegen bos van Las Hamacas af naar de kliffen, waar ze een veilige slaapplaats vinden op de grafhuisjes, de rotsrichels of in een grot. Een uniek gedrag van apen dat nergens anders ter wereld is geregistreerd. Soms laten ze zich een tiental meters vallen om dan op miraculeuze wijze met hun staart weer een stronk of tak te pakken te krijgen. Ook vanuit de overdekte eetruimte heb je een prachtig uitzicht en kun je de enorme vogelrijkdom in de directe omgeving bewonderen, waaronder de rode rotshaan, de bont gekleurde paradijs tanager en luidruchtige oropendula’s.

Dag 10 Chacha Trail (dag 4) , Las Hamacas – Rio Blanco (1500 m)
In het gebied waar we verblijven leven minstens 100 verschillende soorten vogels, vele vlinders, de agouti, ocelot, brilbeer, poema, jaguar, herten en verschillende soorten apen. Het territorium van dieren in het hoogland bos is bijzonder uitgestrekt. De kans dat je de grotere dieren daadwerkelijk ziet is daarom niet bijzonder groot. Meestal moeten we met hun sporen of geluiden genoegen nemen, zoals het geroep van rode brulapen bij zonsopgang. Tijdens een relaxte vroege ochtendexcursie genieten we van het prachtige bos met zeer hoge bomen of dalen we af naar de Rio Blanco, een “must” voor liefhebbers van vlinders.
Na de lunch kun je met de gidsen de voettocht maken naar “Yacu Huasi” een complex van enorme grafhuizen van de Chachapoya cultuur, gebouwd onder een steile klif aan de overkant van de Rio Blanco. Na anderhalf uur flink klimmen(ongeveer 350 meter omhoog), kom je aan de voet van de klif waar de grootste Chachapoya grafhuizen gebouwd zijn die van deze cultuur bekend zijn. Ze zijn ruim twintig meter hoog en zestig meter lang, met muren van meer dan een meter dik, en in goede staat. De kamers zijn gevuld met zeker acht meter aan takken, bladeren en stenen die in de loop der tijd in de grafhuizen zijn gevallen. Wat er zich onder die laag bevindt is nog niet bekend. Op afstand zie je de kleinere grafhuizen die als zwaluwnesten hoog op de rotswand lijken geplakt, onbereikbaar voor grafrovers. Deze graftomben zijn niet leeggeroofd en bevatten waarschijnlijk nog mummies en voorwerpen. Als de slingerapen tegen de schemer langs de klif afdalen, kun je ze goed observeren. We overnachten in een zeer eenvoudig bivak kamp.

Dag 11 Chacha Trail (dag 5) , Las Hamacas – Rio Blanco (1500 m)
Voor de doorzetters is het in de ochtend mogelijk om verder in het nevelwoud van Las Hamacas door te dringen, maar je kunt er ook voor kiezen om na het ontbijt meteen de afdaling naar de Rio Blanco Lodge te maken. 's Middags doen we het rustig aan, er is natuurlijk altijd de mogelijkheid om met de gids nog een tochtje door het oerwoud te maken. Wie weet wat je nog tegenkomt?

Dag 12 Chacha Trail (dag 6) - naar Los Chilchos (1600 m)
We lopen in een uur of zeven terug naar de San Lucas lodge, 45 minuten voor Los Chilchos. Na een eerste stijging van 600 meter is het verder vooral dalen. In de loop van de middag komen we weer aan bij ons onderkomen in Los Chilchos, waar we met een duik in de rivier of een verfrissende douche de modder en zweet van de dag van ons af kunnen spoelen.

Dag 13 Chacha Trail (dag 7) - koffieplantages en vetvogels
Na alle inspanningen van de laatste dagen hebben we vandaag een rustdag. Het is mogelijk om een rondleiding te krijgen over enkele ecologische koffieplantages, waar alles over de koffieteelt wordt uitgelegd. Het Nederlandse dierenpark Apenheul speelt een grote rol bij het koffieproject in deze gemeenschap. Door de lage koffieprijzen op de wereldmarkt waren de inwoners gestopt met de teelt van koffie. Om toch nog een inkomen te hebben was men overgestapt op veeteelt, met dramatische gevolgen voor de natuur. In ruil voor natuurbehoud helpt Apenheul nu deze mensen om de koffie voor een eerlijke prijs in Europa te verkopen. De koffiebonen rijpen aan struiken, die op ‘organische wijze’ zonder bestrijdingsmiddelen en zoveel mogelijk in de schaduw van inheemse bomen groeien. In ruil voor een goede koffieprijs beschermen de koffieboeren nu het kostbare bos waarin ze leven.

Liefhebbers kunnen een grot met zeldzame vogels (“vetvogels”) en vleermuizen bezoeken, een behoorlijk zware klim tegen de berg op van ongeveer twee uur (en natuurlijk de afdaling van ongeveer anderhalf uur).

Dag 14 Chacha Trail (dag 8) - naar Laurel kamp (2800 m)
We ondernemen te paard en te voet de terugreis naar Leymebamba. Bijna alle stijgingen doen we weer te paard, maar je kunt de afdalingen lopen als je dat wilt. Na ongeveer zeven uur zijn we weer terug bij het Laurel kamp. Hier kun je genieten van prachtige uitzichten op het nevelwoud.

Dag 15 Chacha Trail (dag 9) - naar Leymebamba (2460 m)
Na een ochtendconcert van de vele vogels, nemen we afscheid van het nevelwoud. Ook nu is er weer genoeg tijd om volop van de omgeving te genieten. We trekken de hoge bergrug van de “cordillera” weer over en heel langzaam verbreden de paden zich weer. De klank van een schaarse auto of vrachtwagen zal ons vreemd in de oren klinken. De laatste dag komen we, na ongeveer acht uur lopen, aan het eind van de middag aan in Leymebamba. We verblijven in dezelfde accommodatie als aan het begin van de reis.

Dag 16 vrije dag Leymebamba
Leymebamba is een fraai dorpje waar het straatbeeld meer door paarden dan door auto´s wordt bepaald. Hier vind je één van de meest interessante archeologische musea in Peru; het Chachapoya Museum van Leyme-bamba. Het recent gebouwde museum bevat alle mummies (ruim 200) en voorwerpen (ruim 2000) die in 1997 tijdens een archeologische reddingsoperatie uit een aantal grafhuizen aan het Meer van de Condors (Laguna de los Condores) zijn gehaald. Interessant is ook de “Kolibrietuin”, naast het museum. Hier komen wel 18 soorten kolibries af op de nectar die in flessen voor ze wordt opgehangen. Onder deze kolibries is soms ook de “Marvellous Spatuletail”, een bijzonder vogel met een heel lange staart die alleen in deze contreien voorkomt.

Voor originele souvenirs heeft Leymebamba het winkeltje van “de vrouwen van Leymebamba”. De vrouwen hebben zich georganiseerd om samen met handwerken de economie van hun families te verbeteren. In het winkeltje aan het plein verkopen ze prachtig handwerk, houtsnijwerk en allerlei leuke prulletjes. Ga er dus even langs, om zo deze mensen te ondersteunen!

Dag 17 naar Chiclayo
De rit van Leymebamba naar Chiclayo duurt ongeveer tien uur en gaat door een spectaculair landschap. De valleien zijn hier erg droog, en langzamerhand worden de bergen steeds ruiger en kaler. De uitzichten tijdens de tocht zijn indrukwekkend en we nemen dan ook alle tijd om fotostops te maken.
In Chiclayo vind je één van de levendigste en grootste markten van Peru. Naast een groente- en fruitafdeling en een afdeling artesanía (handgemaakte artikelen) is er een zogenaamde heksenmarkt met kruiden, geneeskrachtige drankjes en exotische voorwerpen. Deze worden door 'heksen' en medicijnmannen gebruikt om mensen van allerlei kwaaltjes te genezen.

Dag 18 Sipán - Brüning Museum - Túcume
Vlakbij Chiclayo zijn koninklijke graven vol gouden voorwerpen uit de Mochecultuur (100-800 na Christus) aangetroffen. De vondsten die hier gedaan zijn, kunnen tot de beste voorbeelden van pre-Columbiaanse kunst gerekend worden. In een immense grafheuvel zijn inmiddels vijf koninklijke graven blootgelegd. Het mooiste graf is dat van de heerser van Sipán, een priester bekleed met een borstschild en andere lichaamsversieringen van goud en turquoise. Na een restauratie van vier jaar in Duitsland is de gemummificeerde priester onlangs weer teruggebracht naar Peru en is nu te zien in het Sipan Museum in Lambayeque, dat we uiteraard bezoeken. 's Middags bezoeken we het archeologisch complex van Túcume, de ruïnes van een enorme stad van meer dan 1000 jaar oud. Vanaf een uitzichtpunt kijk je over de vele piramides, grafheuvels, ommuurde citadels en ceremoniële plaatsen.

Dag 19 naar Trujillo
Met de bus rijden we in ruim drie uurtjes naar Trujillo. De tocht gaat door de woestijn afgewisseld met oases op plaatsen waar een rivier stroomt. Trujillo is een opvallend schone en rustige stad met imposante koloniale gebouwen. Enkele daarvan zijn nog op dezelfde wijze ingericht als honderd jaar geleden en zijn dan ook zeker een bezoek waard. Bijzonder is het Casinelli Museum, een privé-museum met een ongelooflijke hoeveelheid voorwerpen van keramiek. In de middag kun je eventueel een bezoek brengen aan Huanchaco aan de kust, bekend om zijn caballitos del mar (zeepaardjes). Deze uit totora riet gevlochten, spits toelopende platte bootjes waren reeds in het Mochetijdperk bekend. De vissers gebruiken ze nog steeds om vis te vangen. Na gebruik zetten ze hun bootjes verticaal op het strand om te drogen.
's Avonds kun je wandelen over de Plaza de Armas die dan mooi verlicht is of het lokale bier, Pilsen Trujillo, uitproberen op een gezellig terrasje.

Dag 20 Piramides van de Zon en de Maan & Chan Chan
In de ochtend brengen we onder begeleiding van een lokale Engelstalige gids een bezoek aan het tempelcomplex Huaca del Sol y de la Luna. Dit zijn twee in piramidevorm gebouwde tempels van adobe (klei), afkomstig uit de Mochecultuur. De Tempel van de Zon is het grootste pre-Columbiaanse bouwwerk van Zuid-Amerika. De Tempel van de Maan is een stuk kleiner, maar hier zijn juist schitterende beschilderde graven gevonden. 's Middags bezoeken we Chan Chan, de hoofdstad van het Chimúrijk en ooit de grootste stad aan de Stille Oceaan. Tussen een groot aantal bouwwerken gemaakt van adobe, bevinden zich tempels en paleizen. De tempels zijn versierd met reliëfs van geometrische figuren of mythologische voorstellingen, bloemen, vogels en goden. Als je een tijdje rondzwerft door dit uitgestrekte complex krijg je een goede indruk van de hoog ontwikkelde beschaving die hier ooit was gevestigd.

Dag 21 Bus naar Lima
In een comfortabele openbare bus rijden we over de Panamericana terug naar Lima, een tocht van zo'n 9 uur. In Lima overnachten we weer in hetzelfde hotel als aan het begin van de reis.

Dag 22-23 Vlucht Lima - Amsterdam
Lima werd in 1535 gesticht door Pizarro en is tegenwoordig de woonplaats van een groot gedeelte van de Peruaanse bevolking. Ze vertoont de typische kenmerken van een Latijnsamerikaanse stad: een bonte mengelmoes van moderne en koloniale gebouwen, auto's, taxi's, colectivo's en vele straathandelaren. Een bezoek aan het Museo de la Nación is een must voor cultuurliefhebbers. Je ziet hier voorwerpen van keramiek en textiel uit de Chimú-, Nazca- en Mochecultuur, en je krijgt een duidelijk overzicht van verschillende culturen die in het verleden in Peru geleefd hebben. De collectie goud in het Museo de Oro is overweldigend. De gouden voorwerpen zijn voornamelijk afkomstig uit de Chimúcultuur.

Nog een extra tip voor de vogelaars:  neem een taxi naar “Los Pantanos de Villa”,   (http://www.lospantanosdevilla.com/), een vogelreservaat nét buiten Lima.
In het begin van de avond vliegen we van Lima naar Amsterdam.

Door met deze reis mee te gaan, levert u een belangrijke bijdrage aan het beschermen van de nevelwouden van Peru, en de verbetering van de levensomstandigheden van de lokale bewoners!